De Arabische kalligrafie

De Arabische kalligrafie

KORTE GESCHIEDENIS VAN DE ARABISCHE KALLIGRAFIE

Het Arabische schrift is vermoedelijk van Nabatese oorsprong, een variant van het Aramees, dat zelf afstamt van het Fenicisch, waaruit alle alfabetten van het Middellandse Zeegebied zijn voortgekomen, zoals het Hebreeuws, het Grieks, het Syrisch, het Latijn… enz.
Het Arabische schrift ontstond met de komst van de islam, want de nomadische cultuur van het Arabisch Schiereiland gaf de voorkeur aan een in wezen mondelinge traditie. De Koran speelde in dit ontstaan een centrale rol. De eerste koranische openbaring verwijst immers naar het schrift dat God de mens onderwees: “Hij onderwees door de Pen en onderwees de mens wat hij niet wist.” Koran 96:4-5.

Aangezien het heilige Boek zo’n belangrijke plaats aan het schrift toekent, konden de moslims de vormgeving ervan niet verwaarlozen. De noodzaak om het woord van God luister bij te zetten drong zich zo vanzelf op, en de kalligrafie werd al snel een wezenlijk onderdeel van de Arabisch-islamitische kunst.
Bovendien maakte het islamitische verbod op het afbeelden van menselijke figuren deze kunstvorm tot een onmisbaar middel voor de versiering van monumenten.
Een van de grondleggers van de kunst van de rietpen is bekend onder de naam Ibn Muqla Shirâzî (gestorven in 940).
Aan hem danken we een fundamenteel principe: dat van de proportie. Hij stelde bovendien een code op en definieerde zes klassieke stijlen, waardoor de kalligrafie een strenge discipline werd, die zijn leerlingen vervolgens verder ontwikkelden.

Nadat het Omayyadische bestuur het Arabische schrift vanaf het einde van de 7e eeuw verplicht had gesteld, kende het dankzij de uitbreiding van het islamitische rijk een buitengewone verspreiding in het Nabije Oosten en de Maghreb. De eerste exemplaren van de Koran werden geschreven in de hijâzî-stijl.
Al snel verschenen er andere stijlen, zoals het Naskh en het Koefi.
Elke regio van de islamitische wereld ontwikkelde geleidelijk een eigen schriftstijl naar het beeld van haar culturele tradities, waardoor het schrift een identiteitsfactor werd. Zo vinden we bijvoorbeeld de Andalusische, Perzische, Ottomaanse of Maghrebijnse stijl. Het Koefi: het Koefische schrift ontstond in Koefa (Irak), in het tweede decennium van de islamitische jaartelling; het is de eerste stijl die na het hijâzî werd gebruikt om de Koran te schrijven. Daarna volgen stijlen die door elke cultuur zijn beïnvloed, zoals het Naskhî, het Thuluth, het Riqâ, het Dîwânî, het Jalî Dîwânî, het Maghribî, het Fârsî of taʿlîq en het Shekasteh.

Vandaag de dag blijven hedendaagse kalligrafen deze kunst verder ontwikkelen.

Of je nu zelfstandig studeert of het in de klas gebruikt, Koranisch Arabisch: De taal van de Koran begrijpen biedt een gestructureerde leerweg in de taal waarin het woord van God werd geopenbaard. De opbouw en de inhoud worden toegelicht op de pagina over de methode.