Zee en berg, tuinen en vruchten

De zee

بَحْر / يَمّ / لُجّة

Het woord بَحْر duidt de zee in het algemeen aan. Het woord يَمّ voegt daar een notie van diepte en volume aan toe. Daarom wordt het soms ook gebruikt voor grote rivieren zoals de Nijl, met name in de Koran.

Het woord لُجّة op zijn beurt roept het onstuimige geweld van de golven op, oftewel de deining. De wortel ervan verwijst ook naar tumult.

قِيلَ لَهَا ادْخُلِي الصَّرْحَ فَلَمَّا رَأَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةً وَكَشَفَتْ عَنْ سَاقَيْهَا

Er werd tot haar gezegd: “Treed het paleis binnen.” Toen zij het zag, hield zij het voor diep water en ontblootte zij haar benen. (27:44)

فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنَاهُمْ فِي الْيَمِّ

Toen hebben Wij Ons op hen gewroken: Wij lieten hen door de zee verzwelgen. (7:136)

أَوْ كَظُلُمَاتٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشَاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحَابٌ ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ

Evenzo zijn [hun daden] als duisternissen in een diepe zee, bedekt door een golf waarboven een [andere] golf is, waarboven een wolk is: duisternissen, de ene boven de andere. (24:40)

De bergen

جَبَل / طُور / عَلَم

Het woord جبل wordt gebruikt voor bergen in het algemeen. Merk op dat de wortel ervan ook de volgende betekenissen omvat: scheppen, vormen, samenballen, kneden. Die betekenis vinden we terug in het koranische woord met dezelfde wortel جِبِلّة, met name in het vers: وَاتَّقُوا الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالْجِبِلَّةَ الْأَوَّلِينَ — “Wees bedacht op Hem die jullie heeft geschapen, jullie en de vroegere generaties” (26:184).

Het woord طُور wordt doorgaans omschreven als een berg waarop bomen of planten groeien. De wortel ervan roept ook de grens of de begrenzing op, en eveneens de periode of de fase (zie het woord طَوْر). Maar waarschijnlijk is er geen verband, want sommige commentatoren veronderstellen dat dit woord van Syrisch-Aramese oorsprong is.

Wat het woord عَلَم betreft: dat duidt oorspronkelijk een oriëntatiepunt aan, iets bekends, zoals de wortel aangeeft. Omdat (hoge) bergen van nature oriëntatiepunten zijn, wordt dit woord dan ook vaak gebruikt om ze aan te duiden.

وَمِنْ آيَاتِهِ الْجَوَارِ فِي الْبَحْرِ كَالْأَعْلَامِ

En tot Zijn tekenen [behoren] de schepen op de zee, als bergen. (42:32)

وَشَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْنَاءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ وَصِبْغٍ لِلْآكِلِينَ

Alsook een boom (de olijfboom) die op de berg Sinaï groeit en olie en toespijs voortbrengt voor wie ervan eet. (23:20)

فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا

Maar toen zijn Heer Zich aan de berg manifesteerde, verpulverde Hij hem tot stof. (7:143)

De tuinen

حَدِيقة / رَوْضة / جَنَّة

حَدِيقة — Door zijn wortel roept dit woord rondheid op. Het gaat dus om een afgebakende tuin: hetzij op natuurlijke wijze, omdat hij op een hoogte ligt, hetzij omdat hij door een omheining of een muur omgeven is.

رَوْضة — Duidt een plek aan waar water in overvloed is, en die dus heel groen en weelderig is. Sommige auteurs voegen eraan toe dat het om een komvormige laagte gaat, vandaar de opeenhoping van water en het vele groen.

جَنَّة — Oorspronkelijk duidt dit woord een tuin aan waarin bomen staan (oftewel een boomgaard), en meer bepaald dadelpalmen. In de Koran duidt het vaak (maar niet altijd) het Paradijs aan.

وَأَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَنْبَتْنَا بِهِ حَدَائِقَ ذَاتَ بَهْجَةٍ

En Hij heeft voor jullie water uit de hemel doen neerdalen, waarmee Wij tuinen vol weelde hebben laten groeien. (27:60)

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فِي رَوْضَاتِ الْجَنَّاتِ

En zij die trouw zijn en goede werken verrichten, zullen in de groene weiden van de palmgaarden zijn. (42:22)

وَاضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا رَجُلَيْنِ جَعَلْنَا لِأَحَدِهِمَا جَنَّتَيْنِ مِنْ أَعْنَابٍ

Geef hun de gelijkenis van twee mannen: aan een van hen hadden Wij twee wijngaarden gegeven. (18:32)

De vruchten

فاكهة / ثَمْرة

فاكهة — De wortel van dit woord bevat het idee van vreugde en bloei. Het roept dus rijpe vruchten op die aangenaam zijn om te eten. Ongetwijfeld is dat de reden waarom bijna altijd dit woord wordt gebruikt om de vruchten van het Paradijs te beschrijven.

ثَمْرة — Dit woord is algemener dan het eerste. Het duidt alles aan wat planten en bomen voortbrengen. Het is dit woord dat doorgaans wordt gebruikt om te spreken over de vruchten of landbouwproducten van deze wereld hier beneden.

إِنَّ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ الْيَوْمَ فِي شُغُلٍ فَاكِهُونَ هُمْ وَأَزْوَاجُهُمْ فِي ظِلَالٍ عَلَى الْأَرَائِكِ مُتَّكِئُونَ لَهُمْ فِيهَا فَاكِهَةٌ وَلَهُمْ مَا يَدَّعُونَ

Op die Dag zullen de bewoners van het Paradijs zich volop verheugen. Zij en hun echtgenotes zullen in de schaduw verblijven, leunend op prachtige rustbedden. Daar zullen zij vruchten vinden en alles wat zij verlangen. (36:55-57)

وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشَاتٍ وَغَيْرَ مَعْرُوشَاتٍ وَالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفًا أُكُلُهُ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُتَشَابِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَآتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصَادِهِ

Hij is het die tuinen doet groeien, met en zonder pergola’s, dadelpalmen en granen met uiteenlopende smaken, olijfbomen en granaatappelbomen van gelijke en ongelijke soort. Eet van hun vruchten wanneer ze vrucht dragen, en voldoe er de (verschuldigde) rechten van op de dag van de oogst. (6:141)

De andere proxemieën

Koranisch Arabisch leren

Deze betekenisnuances vat je het best aan de hand van de tekst zelf. Het leerboek Koranisch Arabisch: De taal van de Koran begrijpen leidt je stap voor stap in de taal van de Koran in, met grammatica, woordenschat en oefeningen die uit de koranische tekst zelf zijn geput, zowel voor zelfstudie als voor groepswerk.

Het leerboek op AmazonOntdek de methode